Het Humaan Papillomavirus, beter bekend als HPV, is een veelvoorkomend virus dat wereldwijd miljoenen mensen treft. Het is vooral bekend vanwege de link met verschillende vormen van kanker, waaronder baarmoederhalskanker. In Nederland is HPV-vaccinatie een belangrijk onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma, vooral gericht op jongeren. Dit artikel biedt een uitgebreide uitleg over wat HPV precies is, hoe je het kunt krijgen, en welke preventieve maatregelen er zijn.
Wat is HPV?
HPV staat voor Humaan Papillomavirus, een groep van meer dan 100 virustypen. Sommige typen kunnen wratten veroorzaken, terwijl andere in verband worden gebracht met kanker. De meest gevaarlijke typen zijn HPV-16 en HPV-18. Deze virussen worden vaak doorgegeven via huid-op-huidcontact tijdens seksueel contact. Het belang van vaccinatie tegen HPV wordt steeds duidelijker omdat het kan helpen bij het voorkomen van meerdere soorten kanker.
Hoe krijg je HPV?
HPV wordt voornamelijk overgedragen via seksueel contact. Dit kan zowel vaginale als anale seks omvatten, maar ook orale seks kan een rol spelen in de overdracht van het virus. Condooms kunnen de kans op overdracht verminderen, maar bieden geen volledige bescherming omdat het virus ook via huid-op-huidcontact buiten de gebieden die bedekt zijn door een condoom kan worden overgedragen.
Welke kankers veroorzaakt HPV?
HPV kan leiden tot verschillende vormen van kanker. De meest bekende is baarmoederhalskanker, maar het virus kan ook anuskanker, peniskanker, en bepaalde hoofd- en halskankers veroorzaken. Jaarlijks worden er in Nederland naar schatting 1500 gevallen van kanker gerelateerd aan HPV gemeld. Vaccinatie biedt bescherming tegen de meest voorkomende kankerverwekkende typen van het virus.
Beschermt het HPV-vaccin goed?
Het HPV-vaccin is zeer effectief in het voorkomen van infecties met de gevaarlijkste typen van het virus. Vaccins zoals Cervarix® en Gardasil-9® bieden bescherming tegen meerdere typen HPV, waaronder de hoogrisicotypen 16 en 18. De effectiviteit van deze vaccins ligt rond de 95%. In Nederland wordt vanaf najaar 2026 overgeschakeld naar een 9-valent vaccin dat bescherming biedt tegen nog meer typen.
Wanneer vaccineren in Nederland?
In Nederland wordt de HPV-vaccinatie aangeboden aan jongeren tussen 9 en 18 jaar via het Rijksvaccinatieprogramma. Sinds 2022 is deze vaccinatie gratis voor deze leeftijdsgroep. Voor personen boven de 18 jaar zijn er kosten verbonden aan de vaccinatie als zij ervoor kiezen om zich alsnog te laten inenten.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen krijgen HPV in Nederland?
Naar schatting raakt 80-90% van de mensen in hun leven besmet met een vorm van HPV. Veel infecties verdwijnen vanzelf zonder symptomen te veroorzaken.
Wat zijn de symptomen van een HPV-infectie?
De meeste mensen merken niets van een HPV-infectie omdat deze vaak symptoomloos verloopt. Sommige types kunnen genitale wratten veroorzaken of uiteindelijk leiden tot kanker.
Is de HPV-vaccinatie gratis?
Ja, voor jongeren tussen 9 en 18 jaar is de HPV-vaccinatie gratis beschikbaar via het Rijksvaccinatieprogramma sinds 2022.
Ruimt het lichaam HPV vanzelf op?
Bij veel mensen ruimt het lichaam de infectie binnen één tot twee jaar vanzelf op zonder enige behandeling nodig te hebben.
Wat te doen bij een afwijkend uitstrijkje?
Een afwijkend uitstrijkje kan wijzen op de aanwezigheid van hrHPV of afwijkende cellen. Het is belangrijk om vervolgonderzoek te laten doen om mogelijke risico’s uit te sluiten of tijdig te behandelen.