Wat is gaslighting? In dit artikel lees je wat gaslighting precies inhoudt, hoe het werkt en waarom het zo lastig te herkennen is. Je ontdekt ook welke effecten het kan hebben en hoe je ermee om kunt gaan als je het meemaakt.
Wat is gaslighting
Gaslighting is een vorm van emotionele manipulatie waarbij iemand je steeds meer laat twijfelen aan jezelf en aan de waarheid. Hierdoor raak je onzeker en afhankelijk van die persoon. Het voelt vaak alsof je langzaam gek wordt omdat je eigen geheugen of gevoel in twijfel wordt getrokken.
Een voorbeeld is als iemand zegt dat je iets niet op de juiste plek hebt gelegd, terwijl je dat niet hebt gedaan. Word je daar dan op aangesproken en krijg je steeds te horen dat je overgevoelig bent, dan probeert diegene je te laten geloven dat jij het fout hebt.
Gaslighting gebeurt vaak subtiel en langzaam, waardoor je het lang niet doorhebt. Het kan voorkomen in relaties, op het werk of in vriendenkringen. Het doel is meestal om controle te krijgen door je zelfvertrouwen kapot te maken en jou te laten twijfelen aan je eigen waarneming.
De term komt uit een toneelstuk en film uit de jaren 40, waarin een man de gaslampen dimde en ontkende dat het licht veranderde, zodat zijn vrouw ging twijfelen aan haar verstand.
Hoe werkt gaslighting in het dagelijks leven?
Gaslighting werkt door iemand steeds aan zijn eigen herinneringen en gevoelens te laten twijfelen. Bijvoorbeeld: je legt je autosleutels op een tafel, maar iemand zegt dat je ze ergens anders hebt neergelegd. Als je dat probeert recht te zetten, zegt diegene dat je overdrijft of dingen vergeet.
Dit gebeurt niet één keer, maar steeds vaker. Daardoor begin je zelf te twijfelen of je wel goed oplet of niet gek wordt. Zo kan een gaslighter je langzaam onzeker maken en meer controle over je krijgen.
Ook in een relatie kan gaslighting voorkomen. Bijvoorbeeld als je zegt dat iets je dwarszit, maar de ander doet alsof je je aanstelt of dingen verkeerd begrijpt. Hierdoor ga je geloven dat jij het echt verkeerd ziet. Dat maakt gaslighting gevaarlijk, omdat het vaak heel subtiel gaat en je pas later doorhebt wat er speelt.
Het is belangrijk om kleine voorbeelden te herkennen, zodat je niet steeds aan jezelf gaat twijfelen door andere mensen.
Waar komt het woord gaslighting vandaan?
Het woord gaslighting komt uit een toneelstuk van 1938, genaamd Gas Light. In dat verhaal dimt een man stiekem de gaslampen in huis en ontkent dat hij dat doet. Hij zegt tegen zijn vrouw dat ze zich dingen inbeeldt, waardoor zij aan zichzelf gaat twijfelen.
Later kwamen er ook films over dit toneelstuk, bijvoorbeeld in 1944. Sindsdien gebruiken mensen de term gaslighting om te beschrijven hoe iemand anders overtuigt dat zijn of haar gevoel en waarneming niet klopt.
Dit verhaal uit het toneelstuk laat precies zien hoe gaslighting werkt: iemand verandert dingen subtiel en ontkent die verandering dan waardoor het slachtoffer gaat twijfelen aan zijn eigen verstand.
Dus gaslighting komt van een toneelstuk en film die laten zien hoe manipulatie werkt door de waarheid te verdraaien.
Waarom doen mensen aan gaslighting?
Mensen die gaslighting toepassen willen vaak macht en controle. Door jou aan jezelf te laten twijfelen, word je afhankelijk van hen. Ze voelen zich sterker als jij zwakker bent.
Meestal komt gaslighting voort uit onzekerheid bij de pleger zelf. Hij of zij heeft soms een laag zelfbeeld en wil zich goed voelen door iemand anders klein te maken.
Vaak gebeurt gaslighting onbewust, omdat het gedrag is aangeleerd. De gaslighter gebruikt het steeds vaker omdat het hem of haar een gevoel van controle geeft.
Gaslighting wordt soms gebruikt door mensen met een narcistische persoonlijkheid of een ander moeilijk karakter. Het kan ook voorkomen in relaties, op het werk of in groepen. Het doel is altijd hetzelfde: de ander laten twijfelen en daarna kwetsbaar maken.
Veelgestelde vragen
Wat is gaslighting?
Gaslighting is een vorm van emotionele manipulatie waarbij iemand de waarheid verdraait om een ander steeds meer aan zichzelf te laten twijfelen.
Hoe herken ik gaslighting?
Kenmerken zijn onder meer twijfelen aan je eigen herinneringen, je vaak verontschuldigen en een verlies van zelfvertrouwen door subtiele manipulaties.
Waarom doet iemand aan gaslighting?
De gaslighter zoekt controle en macht door het slachtoffer afhankelijk te maken van zijn of haar gezag over wat waar is.
Wat zijn de gevolgen van gaslighting?
Het slachtoffer kan ernstige mentale klachten krijgen zoals angst, depressie, en lichamelijke klachten door stress.